آیا اندازهی مغز شما ارتباطی به باهوش بودن شما دارد؟ بسیاری از دانشمندان رابطهی میان ماده خاکستری یک شخص یا حیوان و مهارت های شناختی آنان را مورد بررسی قرار دادهاند. بر طبق گزارش سازمان ملی سلامت، مغز انسان حاوی بیش از صد میلیارد نورون می باشد، اما پاسخ را باید از اعماق پیچیدگی و ناشناخته ها بیرون کشید.
دانشمندان هنوز بر سر تعریف ‘هوش’ به توافق جمعی نرسیده اند. تعریف IQ هر چه که باشد، چگونه آن را اندازه گیری می کنند؟ علاوه بر این، آیا تفاوت ها در IQ زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد؟ و سرانجام، آیا بافت مغزی بیشتر یا مغز سنگین تر به معنای IQ بالاتر است؟ دانشمندان بر سر این موضوع توافق دارند: مغز بزرگ به تنهایی مساوی با با هوش تر بودن نیست. اگر اینطور بود، فیل ها و وال ها می بایست باهوش ترین موجودات روی زمین باشند. دانشمندان حجم مغز را با توجه به حجم بدن بررسی می کنند تا گمانه پردازی هایی در خصوص قابلیت های شناختی موجود زنده انجام دهند.
مغز یک فیل ۴۷۸۰ گرم است و قطعاً می تواند مغز انسان را در جنگ فیزیکی مغزها شکست دهد. در مقایسه با یک دهم درصد مغز فیل، مغز ما با وزن متوسط ۱۲۰۰ گرم در حدود ۲ درصد از وزن بدن ما را تشکیل می دهد. نانسی بریکمن، فارغ التحصیل و پژوهشگر دپارتمان آناتومی و انسان شناسی زیستی دانشگاه دوک خاطر نشان کرد: مطالعات حاکی از آن است که مغزهای نسبتا بزرگ در میان گونه های جانوری فرآهم آورنده ی برخی مهارت های شناختی پیچیده می باشد که از جمله آن مهارت ها می توان به راه حل های مبتکرانه برای مسائل اکولوژیکی، ترسیم پُر بازده منابع، بدست آوردن غذا و راهبردهای اجتماعی بسیار پیچیده اشاره کرد.
مطالعات انجام شده توسط سارا بنسون-امرام از دانشگاه ویومینگ لارامی و همکارانش به یک سری داده های آزمایشی منجر شد که هوش حیوانات را به اندازه نسبی مغز آنها نسبت می دهد. در این مطالعه که به تاریخ ۲۵ ژانویه ۲۰۱۶ میلادی در مجله آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر شد، محققان به ۱۴۰ گوشتخوار پستاندار نگهداری شده در باغ وحش( از ۳۹ گونه مختلف ) مسئله ای جهت حل ارائه کردند. حیوانات می بایست کشوی L شکلی را باز کرده و محتوای قرار داده شده در جعبه را بردارند. محققان در یافتند که خانواده خرس ها بهترین عملکرد را داشتند، در حالیکه دو گونه ی میمون پوزه دراز هرگز موفق به باز کردن جعبه نشدند. بعد از بررسی سایر عوامل که می توانست به بازکردن موفقیت آمیز جعبه ختم شود، محققان به این نتیجه رسیدند که اندازهی مغز مهمترین عامل موفقیت در انجام این کار بوده است.
تفاوت ها در اندازه مغز میان یک گونه از جانداران مثل انسان ها نسبتا کوچک است و همین باعث دشوار شدن بررسی اثرات اندازه مغز و اثرات سایر عوامل می شود. برای مثال، تفاوت در هوش میان فردی با مغز ۱۱۰۰ گرمی و فردی با مغز ۱۴۰۰ گرمی سایر متغیرها را نیز درگیر می سازد، مثل تفاوت در چگالی نورون ها، سایر تفاوت های مغزی ساختاری و همچنین عوامل فرهنگی و اجتماعی.
آلبرت اینشتین نابغه را در نظر بگیرید که مغزش زیاد بزرگتر از مغز متوسط انسان نبود. اما برخی دانشمندان بر این باورند که توانایی او در درک مفاهیم دشوار و انجام جهش های ذهنی ظاهرا ناممکن فراتر از شگفتی می باشد. احتمالا مغز اینشتین بسیار یکپارچه و منسجم بود، بطوریکه مسیرهای متعدد بعنوان عامل ارتباطی نواحی دور با یکدیگر ایفای نقش می کرد.
بر اساس مطالعات اسکن مغزی کودکان، اندازهی مغز هیچ ارتباطی با امتیازات کسب شده در آزمون های استاندارد هوش سنجی ندارد. مایکل مک دنیل، روانشناس سازمانی در دانشگاه ایالت ویرجینیا مدعی شده است که مغزهای بزرگتر مخصوص انسان های باهوش است. با این حال، بسیاری از دانشمندان با استدلال مک دنیل مخالفت می کنند. تحقیقات وی که در سال ۲۰۰۵ در مجله Intelligence (هوش) به چاپ رسید نشان می دهد که حجم مغز در تمامی گروههای سنی و جنسیتی با هوش ارتباط دارد.
بر طبق تحقیقات انتشار یافته در سال ۲۰۰۶ میلادی، مردان از زنان باهوش ترند و این امر می تواند ناشی از مغز نسبتاً بزرگ مردان باشد، تفاوتی به میزان تقریبی صد گرم. دانشمند دیگری هم یک سری عوامل اجتماعی-فرهنگی را مطرح کرد که نتایج مبنی بر باهوش بودن مردان در مقایسه با زنان را بی اعتبار می سازد.